تورخوب-قیمت خوب-تورلحظه آخر

کاروانسرای سعدالسطنه که معروف به سرای سعدالسلطنه، سرای سعدیه، سرای سعادت و بازارچه سعدالسلطنه می باشد، در مرکز شهر زیبای قزوین در خیابان امام خمینی (رشت سابق و پهلوی سابق تر) خواهید یافت. درب اصلی این کاروانسرا  از خیابان امام خمینی بوده که ۴ طاق نما در طرفین آن قرار دارد و سقف آن نیز نورگیر ندارد و به صورت عرقچین بنا نهاده شده است و خیابان را به حیاط اصلی سرای سعدالسلطنه وصل می نماید. این کاروانسرا دارای محوطه تاریخی بسیار بدیعی است که هم اکنون بزرگ ترین مجموعه کاروانسرایی شهر قزوین به شمار می رود، که در زمان قاجار و در زمان ناصر الدین شاه بوسیله سعدالسلطنه، فرماندار وقت قزوین احداث گردیده بود. این کاروانسرا  به عنوان بزرگترین کاروانسرا سر پوشیده  در جهان شناخته شده است و نیز بزرگترین کاروانسرای درون شهری ایران و یکی از معدود کاروانسرا های موجود در ایران است که دارای چندین حمام، سرا، شترخان، چهارسوق، مسجد، چایخانه، راسته، تیمچه  می باشد.  این کاروانسرا در زمان دور به عنوان یک محل برای بازرگانی مورد استفاده قرار می گرفته است.

حکایت می شود چون مجموعه  این کاروانسرا در محل میدان چوگان دوران صفویه (کاخ باغ سعادت، میدان سعادت) احداث شده بود، به آن سرای سعادت گفته می شد. محمد باقرخان سعدالسلطنه اصفهانی حاکم آن زمان شهر قزوین در آن زمان در اواخر دوران سلطنت ناصرالدین شاه قاجار (سال ۱۳۱۰ هجری قمری) با توجه به مراودات اقتصادی فراوان ایران با روسیه و ترکیه، فرمان داد کاروانسرایی در زمینی به مساحت ۲٫۷ هکتار با حدود تقریبی ۴۰۰ حجره در شهر قزوین احداث کنند و لقب خویش را بر روی آن گزارد و این کاروانسرا بعد از حدود دو سال با کوشش دو معمار اصفهانی و دو معمار قزوینی یعنی در سال ۱۳۱۲ هجری قمری به بهره برداری رسید.

کاروانسرای سعدالسلطنه تا قبل از جنگ جهانی اول، مرکز تجارت و فعالیت های بازرگانی شهر قزوین به شمار می رفت که بعد از تغییرات سیاسی حکومت روسیه، موقعیت خود را تحت عنوان پل ارتباطی، بازرگانی بین اروپا و آسیا از دست داده و حیات اقتصادی خود را به صورت نیمه فعال انجام می داد. تعدادی از حجره های شاخته شده در این کاروانسرا به صورت غرفه های تجاری مستقل اداره می شدند و تعدادی نیز به صورت انبار و قسمتی از کاروانسرای سعدالسلطنه تبدیل به کارخانه آرد سلامت و کارخانه تولید کشمش شدند و قسمت های دیگر تبدیل به کارگاه های تولیدی کفش، فرشبافی، چوب بری و … گردیدند و این امر باعث شد این اواخر مردم آنجا را «بازار چوب» نیز نامگذاری کنند.

پرارزشترین قسمت این بنا، چهار سوق می باشد که از تقاطع قائم دو راسته ایجاد گردیده و بر فراز آن گنبد بزرگ کاشیکاری شده‌ای نیز بنا گردیده است. سقف دارای   نورگیر نبوده و به صورت عرقچین بنا شده است و خیابان را به حیاط اصلی سرای سعدالسلطنه وصل می کند. چهار نیم‌گنبد با رسمی‌بندی و نورگیر ،چهار طرف گنبد را  فراگرفته‌ که باعث می شوند فضا بزرگتر مشاهده شود. پس از درِ ورودى هشتى‌ بنا  قرار گرفته است که با آجر و کاشى مزین و سقف یزدى‌بندى شده  زیبایی دارد.

هم اکنون سرای سعدالسلطنه با وسعت ۶٫۲ هکتار دارای ۷ حیاط می باشد که شامل حیاط بزرگی به نام حیاط سعدالسلطنه با وسعت ۳۰۷۳ متر مربع که ۱۵۹۳ متر مربع آن فضای باز و باقی، فضای بسته و نیمه باز بوده و در چهار جانب آن حجرات قرار گرفته اند.  در سمت غربی این حیاط ، حیاط دیگری  با نام نگارالسلطنه قرارگرفته است و دارای دو حجره و دو انبار بسیار بزرگ می باشد و در آن از سمت غرب به راسته وزیر می رسد.  همچنین حیاط دیگر با نام سعدیه از شرق به حیاط سعدالسلطنه متصل گردیده که دارای ۱۰ باب حجره و یک گرمابه می باشد.

عملیات مرمت و بازسازی این مجموعه نیز در قالب تفاهم‌نامه ای  از طریق صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی به سازمان بهسازی و نوسازی شهرداری قزوین واگذار گردید و عملیات اجرایی مرمت  همچنان ادامه دارد و این بنا روند مطلوبی را در حوزه مرمت و بازسازی طی خواهد کرد. بازسازی این بنا با استفاده از منابع مالی سازمان بهسازی و نوسازی و زیر نظر سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع‌ دستی و گردشگری در دست انجام بوده و هم اکنون بسیاری از قسمت ها بنا مرمت گردیده اند و قرار است قسمت های مرمت شده به زودی توسط متولی آن به کاربری هایی مانند رستوران، تولیدی و فروشگاه لباس و … اجاره داده شوند.

کاروانسرای سعدالسطنه ابتدا در تاریخ ۱۳۱۶/۹/۱۷ با شماره ثبت ۱۰۲۱ در زیر مجموعه بازار قزوین ثبت گردید، سپس در مورخ ۱۳۷۷/۵/۱۱ با شماره ۲۰۸۹ به صورت مجزا به نام کاروانسرای سعدالسلطنه ثبت  شد و بعدها گرمابه سعدیه با شماره ۱۲۵۹۸ در تاریخ ۱۳۸۴/۵/۱۱ از کاروانسرا جدا گردید.

 

به جمع ما بپیوندید