تورخوب-قیمت خوب-تورلحظه آخر

چشمه‌علی از نقاط باستانی، دیدنی و تفریحی شهرری محسوب می گردد که در جنوب تهران و شمال شهرری و در منطقه ۲۰ شهرداری تهران قرار گرفته است. این چشمه در نزدیکی ابن بابویه ،برج طغرل ، دژ رشکان و در زیر باروی ری قرار گرفته است. چشمه‌علی از داخل صخره‌ای بزرگ استخراج شده و به سوی جنوب و سپس جنوب شرق جریان دارد. نام قدیمی این چشمه سورینی بوده که احتمالاً منتسب به نژادی بزرگ در زمان اشکانیان و ساسانیان است. این چشمه بعدها به نام امام اول به چشمه علی معروف گردید.

عمر چشمه‌علی به حدود ۸۰۰۰ سال پیش می رسد، دوره ای که اولین اجتماع در جنب چشمه‌ای دایمی بربالای تپه‌ای گرد آمدند.

در گذشته های دور فرش فروش‌ها و مردم تهران، قالی ها و قالیچه های خود را با این عقیده که در آب این چشمه خاصیتی ویژه وجود دارد که فرش را خوب تمیز و رنگ روشن‌تر و پر جلاتر می‌کند، در این آب می‌شستند.

تاریخچه

ابتدایی ترین نشانه‌های تمدن در چشمه علی، که شامل تپه باستانی، برج های قدیمی ری و چشمه زیرزمینی می باشد، که مربوط به تولید سفالینه های سرخ رنگ با نقش‌های سیاه یا قهوه‌ای سیر و تصاویری که بر آن نقش بسته است.

 

 کنار چشمه، تپه‌ای وجود دارد که در جستجو های سال‌های ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۵  به همت اریک اشمیت که برای موزه هنرهای زیبای بوستون و فیلادلفیا در آمریکا انجام  می شد، آثاری به دست آمده است. اریک اشمیت بیش از ۶۰۰ صد متر مربع از محوطه چشمه‌علی را در طول سه فصل متوالی بین سالهای ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۵  جستجو کرد.

قدیمی‌ترین آثار موجود در این منطقه به اوایل هزاره چهارم قبل از میلاد می رسد. نتیجه این کاوش کشف سه دوره مهم فرهنگی، شامل لایه‌ها و آثار دوره‌های‌اسلامی، اشکانی و پیش از تاریخ بوده است. هزاران قطعه از اشیایی که اشمیت در چشمه‌علی پیدا کرده بود، در حال حاضر در موزه‌ها و دانشگاه‌های آمریکا و بخش کوچکی نیز در موزه ایران‌باستان در جال نگهداریست. با مرگ اریک اشمیت، مطالعات او کامل نشده و چون رموز شماره‌گذاری یافته های مکشوفه را فقط خود وی می‌دانست، تابه امروز کسی موفق به مطالعه آنها نگردیده است و تنها چند خبر در این‌باره از او وجود دارد. در سال  ۱۳۷۷ ، گروه متجسسی ازسازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه تهران و دانشگاه برادفورد، تپه چشمه‌علی را با منظور تاریخ‌گذاری لایه‌های باستانی آن حفاری نمودند. ترانشه‌هایی در ابعاد ۲ متر در ۵ متر در شرق و غرب تپه ایجاد گردید و تا عمق ۱۰ متری، آثار فرهنگی هزاره‌های ششم، پنجم و اوایل چهارم پیش از میلاد بدست آمد. از لحاظ دوره ای تپه فعلی چشمه‌علی مربوط به دوره‌های فرهنگی نوسنگی، کالکولتیک انتقالی و کالکولتیک قدیم می باشد.

این مکان در هزاره سوم پیش از میلاد به ناگاه متروک گردید و دوباره از هزاره دوم مسکونی و آباد را به خود دید.

 از عهد پارتها (حصار معبد آناهیتا متعلق به آغاز عصر مسیحی)، ساسانیها و اسلام تا عهد تیموریان  آثارینیز در این محل یافت شده است.

بنا به روایت هایی مادر زرتشت  در این مکان متولد شده است. درزمینه آب چشمه می گویند که از جاجرود و قیطریه تأمین شده و پس از عبور از راه‌های زیرزمینی، از دل تپه بیرون می آید.

وجه تسمیه

نام چشمه علی به امام اول شیعیان بر می‌گردد که ساکنان اطراف آن در دوران اسلام بر آن گذاشته بودند. ایرانیان باستان این چشمه را سورنا نامگذاری کرده بودند؛ چرا که در کنار معبد آناهیتا قرار گرفته بود.

گردشگری

این چشمه از چندین لحاظ  دارای اهمیت است. اول به دلیل تبدیل شدن آن به مکانی تفریحی و ایجاد پارک و فضای سبز در کنار آن و دوم به علت وجود چند اثر باستانی پیرامون آن. دیوار قدیمی شهر ری با نام باروی ری  در بالای چشمه قرار دارد و کتیبه فتحعلی شاه قاجار نیز بر دیواره این چشمه قابل مشاهده است.

چشمه علی در لغت نامه دهخدا

چشمه ای در شمال شهر قدیم ری که آب آن از زیر سنگ صلب خارایی بیرون آمده و  به سمت جنوب جاری می شود و بنا به پژوهش های نگارنده قلعه ری بندی که خلیفه مهدی عباسی احداث نمود  در بالای همین چشمه و بر روی تخته سنگ بوده به طوریکه حالا آثار آن باقی مانده است همچنین احتمال می رود که قلعه طبرک  دقیقا همین قلعه ری بندی بوده باشد و دیگران آن را به این اسم منصوب ساخته  و چون در زبان فارسی طبر به معنی کوه می باشد پس طبرستان بمعنی کوهستان بوده و طبرک با کاف که در فارسی علامت کوچکی است به معنی کوه کوچک است و این قلعه بر روی کوه کوچک واقع گردیده و ممکن است برخی از تاریخ نویسان از این جهت این قلعه را طبرک نامگذاری کرده باشند. برخی می گویند منوچهر این قلعه را احداث کرده و بعضی قلعه طبرک را زبیدیه نام نهاده اند. به هر این چشمه در  گذشته آب زیادی داشته به طوریکه آثار آن در سنگ ها همچنان باقی است، اما قنات هایی که در بالای آن کنده اند، آب آن را به اندازه ای کم کرده است که در فصل پائیز یک سنگ و نیم آب در آن وجود دارد و این آب از موقوفات حضرت عبدالعظیم حسنی می باشد . از  تهران به دو راه به زاویه مقدسه و قصبه حضرت عبدالعظیم می روند، یکی به خط مستقیم و بیشتر معمول و راه دیگر از راه چشمه علی بوده که قدری از جاده مستقیم منحرف و نسبتاً” دورتر است . چشمه علی بین قصبه حضرت عبدالعظیم و آبادی و باغ دولت آباد که از باغ های دولتی میباشد واقع گردیده است .

 

به جمع ما بپیوندید