تورخوب-قیمت خوب-تورلحظه آخر

 تخت سلیمان در ۴۲ کیلومتری شمال شرقی شهرستان تکاب دراستان آذربایجان غربی قرار دارد.  این مجموعه و دریاچه جوشان آن، بر روی صفحه ای سنگی و طبیعی قرار گرفته است که پیدایش آن از رسوبات آب دریاچه بوده است. عمر تخت سلیمان از لحاظ سکونتگاه انسانی به ۳ هزار سال پیش بر می گردد؛ تخت سلیمان از مهمترین آثار تاریخی کشور محسوب می گردد که به عنوان چهارمین اثر ایران در میراث جهانی یونسکو  ثبت گردیده است.

مجموعه دیدنی تخت سلیمان چه به لحاظ  آثار باستان شناختی و چه به لحاظ ارتباط با مدارک مکتوب تاریخی و اسطوره ای در شمال و غرب ایران کاملا منحصر به فرد می باشد. در حال حاضر در این مجموعه آثاری از اوایل دوره ساسانی تا دوره ایلخانان مغول شناسایی شده است،  از آنجایی که تاریخ نظری این مجموعه به دوره هخامنشی و اشکانی بر می گردد، بدون تردید در صورت ادامه حفاری، مطمئناً آثار مهمی از دوره های پیش از ساسانی در این محل کشف می شود.

 

بخش طبیعی تخت سلیمان متشکل از یک کوه آهکی است که در قله آن، چشمه بسیار بزرگی (با دریاچه ای به قطر حدودیه ۱۰۰ متر) قرار دارد. این کوه در طی هزاران سال به خاطر رسوبات آهکی موجود در آب چشمه شکل یافته است. درحال حاضر در اطراف کوه تخت سلیمان چندین تپه کوچک از این نوع، در اطراف چشمه های آهکی در حال شکل گیری می باشند. کوه به نسبه بلند زندان سلیمان نیز یکی از همین کوه های رسوبی بوده که در پنج کیلومتری تخت سلیمان هزاران سال پیش شکل یافته است (البته هم اکنون چشمه به وجود آورنده این کوه و دریاچه آن خشک شده است). نتیجه اینکه روند شکل گیری کوه های رسوبی در منطقه تخت سلیمان امری طبیعی بوده و مربوط به شکل خاص زمین و نوع املاح موجود در آب چشمه های منطقه می باشد. 

چشمه موجود در تخت سلیمان هزاران سال پیش شروع به جوشیدن کرده است  و در طول زمان بر اثر لعاب حاصل از ترکیبات موجود در آب، لبه بیرونی چشمه رسوب کرده و بالا آمده است. این موضوع هزاران سال ادامه یافته و باعث گردیده که آب چشمه گلدانی در پیرامون خود ایجاد کند به طوری که درحال حاضر ارتفاع تپه منتج از روند فوق و همچنین عمق دریاچه ناشی از جوشش آب چشمه به حدود ۶۲ متر رسیده است. با توجه به این نکته که ارتفاع رسوب دور دریاچه از دوره ساسانی تاکنون، یعنی در طول ۱۴۰۰ سال گذشته حدود ۱۲ متر زیاد شده است، می توان نتیجه گرفت: به ارتفاع گلدان دریاچه تقریبا در هر سال مقداری کمتر از ۹ میلیمتر افزوده شده است.

 

این موضوع که ارتفاع مجموعه تخت سلیمان از خط القعر محیطی که در آن قرار گرفته حدود ۶۲ متر یعنی برابر عمق دریاچه است، اثبات می کند که کف دریاچه به وسیله املاح آهکی رسوب گذاری نشده است و در طول سال های شکل گیری آن به نوعی ثابت بوده، بنابراین در صورتی که اگر اشیایی در طول تاریخ به داخل دریاچه پرت شده باشند، در داخل گل و لای کف دریاچه مدفون نشده و از طریق غواصی قابل کشف می باشند. ناحیه لبه بالایی دریاچه، دارای پیشرفتگی نازکی در داخل آب است، اما باقی دیواره دریاچه کاملا عمودی می باشد. پس مشخص است که در دوره های مختلف، لبه اضافی دریاچه به مرور زمان شکل گرفته،  و بزرگ و بزرگتر شده است و به همین خاطر شکسته و به داخل دریاچه سقوط کرده است. نتیجه اینکه عمق ناحیه داخلی دریاچه همان ۶۲متر اولیه باقی مانده است، بنابراین نواحی حاشیه ای کف آن شیبدار شده است. ارتفاع این شیب بین ۴۶ تا ۴۹ متر می باشد. از سوی دیگر اگر  بدانیم که ریختن اشیاء تاریخی در داخل دریاچه از ساحل آناتفاق افتاده باشد، این اشیاء باید در حاشیه محیط دایره کف دریاچه قرار گرفته باشند.  به نظر می رسد که کشف بیشتر، منوط به لایروبی بخش حاشیه ای کف دریاچه و برداشت مثلثی از خاک به ارتفاع حدود ده الی پانزده متر است.  لایروبی باید تا عمق ۶۲متری ادامه پیدا کند؛ به شکلی که کف حاشیه دریاچه همسطح مناطق مرکزی آن قرار گیرد. 

 

 گزارش مرتبط با انداختن اشیاء قیمتی در دریاچه، به دوران کورش کبیر پادشاه هخامنشی باز می گردد. بر طبق این گزارش در سال ۵۴۷ قبل از میلاد، کورش پس از اینکه بر کروسوس پادشاه لیدیه غلبه کرد، شاه شکست خورده را با خود به ایران آورد و در مکانی به نام “بارن”، در نزدیکی همدان جا داد و خزانه اشیاء قیمتی وی را به عنوان نذر در آب دریاچه مقدس انداخت.
 پادشاه لیدی، کروسوس، در تاریخ جهان به ثروتمند بودن معروف بوده است. وی اولین شاهی است که به ضرب سکه اقدام کرد. ثروت او به میزانی بود که هنوز هم اروپاییان اشخاص بسیار غنی را به کروسوس تشبیه می کنند. با توجه به اینکه در هیچ زمانی از تاریخ امکان دسترسی به عمق این دریاچه وجود نداشته، می توان امیدوار بود که این گنج پیدا شود. 

در دوره اشکانی چندین گزارش از نزاع بین امپراتوری روم و پادشاهی اشکانی درج گردیده است. مطابق با یکی از این گزارشات، داستان تاریخی “کلئوپاترا” و “آنتونی” که در تاریخ روم، مصر و جهان معروف است، سردار بزرگ رومی “آنتونیو”، در سال ۳۶ قبل از میلاد به محاصره قلعه “گنزک” اقدام کرد. در جریان این محاصرات نگهبانان آتشکده مقدس هر زمان که حس می کردند امکان سقوط قلعه وجود دارد، کلیه اشیاء قیمتی موجود در آتشکده و معبد ناهید را به داخل دریاچه پرت می کردند.

در زمان ساسانی نیز حداقل، یک بار قلعه تخت سلیمان توسط نیروهای روم شرقی به اشغال درآمده است. مطابق با این گزارش در جریان جنگ های خسروپرویز با “هراکلیوس”، پادشاه روم، این قلعه به تصرف نیروهای رومی در آمده است (۶۲۴میلادی). حدس بر این است که که موبدان آتشکده پیش از تصرف قلعه به وسیله نیروهای دشمن، نذورات و گنج های موجود در آن را به داخل آب پرت کرده باشند. 

در طول جنگ های صدر اسلام و تصرف ایران به وسیله اعراب نیز، قلعه به محاصره نیروهای خلیفه دوم درآمده بود. دور از ذهن نیست که در این دوره هم گنج ها هایی نیز به قعر دریاچه پرت شده باشند.  از دید موبدان زرتشتی این دریاچه متعلق به ناهید (آناهیتا) الهه آبها؛ بوده است، در نتیجه ریختن اشیاء نذری به داخل آن اصولا به قصد حفظ این اشیاء به وسیله صاحب آن تلقی می شده است و جایز و مباح در نظر می گرفته شده است. 

در زمان ساسانیان بویژه در دوره خسرو انوشیروان (۵۷۹-۵۳۱ میلادی) و خسرو پرویز، توجه ویژه ای به  آبادانی این مکان معطوف گردیده بود، و به عنوان یکی از معابد بسیار با اهمیت محسوب میشد. آتشکده آذر گشنسب در کتب قدیم دارای نام های متعددی است از جمله به زبان پهلوی؛ گنزک (GANZAK) یا گنجه ، رومیان آنرا گزکا (GAZKA) و اعراب شیز (SHIZ) می نامیده اند. در دوره ایلخانان نیز به آن “ستوریق” گفته میشده است.  

“تخت سلیمان” از اسامی اخیر مجموعه می باشد که عامه مردم به علت عدم اطلاع کافی از عملکرد اصلی و زمان احداث آن، با توجه به روایات و بویژه روایت مذهبی در مورد اقتدار حضرت سلیمان، این امکان را بدان نام شناخته و به همین علت محل یاد شده حالت مقدس پیدا کرده است و مردم خود را موظف به نگهداری و مراقبت از این مکان می دانستند.

بعد از واژگونی حکومت ساسانی و پذیرش دین اسلام توسط ایرانی ها، این مجموعه بزرگ که در جنگ های ایران و روم در زمان خسرو پرویز به شدت ضربه دیده بود، دیگر جان تجدید حیات نداشت، اما تا قرن ۴ ه. ق. تعداد کمی از معتقدان آئین زرتشت در این محل سکنا داشته اند و آتشکده نیز در مقیاس کوچکتری مورد استفاده قرار می گرفت، در دوره حکومت آباقاخان مغول با انجام بازسازی وسیع و چشمگیر و بنای بناهای جدید، از این محل مدتی تحت عنوان پایتخت تابستانی و تفرجگاه استفاده می شد. بعدها مکان مذکور توسط  مردم به صورت شهرکی کم اهمیت با مشاغل متنوع تا قرن ۱۱ ه. ق. ادامه حیات داد.

جهت دیدن این مجموعه تاریخی می توان از دو مسیر مختلف اقدام نمود. راه زنجان و راه تکاب. بهتر است از مسیر تکاب استفاده نمایید زیرا جاده های مناسب و هموارتر آن کمک زیادی به آسایش شما و خانوادتان می کند، بویژه اینکه مسیر تکاب مطمئنا برای شما ارزانتر تمام خواهد شد. تا تکاب می توان با اتوبوس طی نمود و بعد از آن راه کوتاه ۴۲ کیلومتری باقی مانده را می توان با  اتومبیل کرایه طی کرد. بعلاوه؛ مسیر زنجان-دَندی-تخت سلیمان، مسیری کوهستانی و پر فراز و نشیب (البته آسفالت) می باشد و احتمال دارد کمی خسته کننده تر برای شما باشد. این مجموعه بدیع در ناحیه ای کوهستانی و در نتیجه، سردسیر قرار گرفته است و با آغاز فصل پاییز سرمای زیادی بر این منطقه وارد می شود و احتمال دارد که لذت دیدن عجایب منطقه را کاهش دهد.

به جمع ما بپیوندید