تورخوب-قیمت خوب-تورلحظه آخر

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی از مجموعه بناهای تاریخی موجود در شهر زیبای تبریز است. سبک معماری آن به شیوه آذری بوده  و معمار آن نیز  استاد فلکی تبریزی ذکرگردیده است.

ارگ تبریز یکی از بلندترین دیوارهای تاریخی در سطح کشور بوده  و نماد شهر  بزرگ تبریز می باشد. این ارگ در مرکز شهر تبریز ،  دقیقا در ضلع جنوبی تقاطع خیابان امام خمینی و فردوسی قرار گرفته است و امروزه فضای اطراف آن برای برگزاری نماز جمعه مورد استفاده قرار گرفته و مصلای بزرگ تبریز در این مکان بنا شده‌ است.

 

 ارگ  زیبای تبریز توسط خواجه تاج‌الدین علی‌شاه احداث گردیده است. این بنا به خاطرر زمین‌لرزه و  نیز گذر زمان تا حدودی تخریب گردیده است. داخل محوطه ارگ، آثار تاریخی بسیار ارزشمندی همچون «مدرسهٔ نجات» که به‌عنوان یکی از نخستین مدارس ایران محسوب می گردد وجود دارد، همچنین «سالن تئاتر شیر و خورشید» قرار داشته که پس از آغاز برنامهٔ تخریب و تبدیل  این  ارگ  به مصلای بزرگ تبریز از سال ۱۳۶۰ و در زمان امامت جمعهٔ آیت‌الله ملکوتی، بخش بزرگی از آن توسط جهاد سازندگی با بولدوزر و مواد منفجره ویران گردیده است.

ارگ زیبای تبریز  و  همچنین محوطهٔ باستانی آن در ۱۵ دی ۱۳۱۰ خورشیدی به شمارهٔ ۱۷۰ در فهرست به عنوان یکی از  آثار ملی ایران به‌ثبت رسیده‌ و نقشهٔ حریم استحفاظی قانونی و ظوابط حفاظتی آن در نشست ۲۹ خرداد ۱۳۵۷ شورای حفاظت آثار تاریخی ادارهٔ کل حفاظت آثار تاریخی مشخص و مورد تأیید اعضا قرار گرفته‌است.

 

 تنها بخشی از دیوارهای بزرگ و محراب بلند  و دیدنی شبستان جنوبی این مسجد باقی است که خود نشان دهنده شکوه  آن در گذشته‌ است. دیوارهای  در حقیقت تشکیل‌دهندهٔ ایوان تاق‌پوش و حمال تاقی استوانه‌ای عظیمی بوده‌ که فضای به‌وجودآمده توسط آن تحت عنوان شبستان و عنصر مهم مسجد علی‌شاه به‌شمار محسوب میشده است. بقایای موجود  اینبنا، حکایت از وجود ایوان به‌عرض ۳۰٬۱۵ متر و جرز و دیواهای کناری به ضخامت ۱۰٬۴۰ متر و پی‌ها و فونداسیونی عمیق و حجیم متناسب سازه‌های فوقانی و ارتفاع حدودی بنا تا خط آغاز طاق استوانه‌ای ۲۵ متر بوده‌است.

شیوه آذری (سبک مغول)
شیوه آذری، متدی در معماری ایرانیِ پس از اسلامبه شمار می رود که به آذربایجان منسوب گردیده است. این شیوه، سبک مغول یا ایرانی – مغول نیز نامیده شده است و در دورهٔ حکومت ایلخانان بر ایران (۶۵۴-۷۳۶ق /۱۲۵۶ -۱۳۳۶م) رایج بوده است.

 

 محمدکریم پیرنیا در مقاله  خود تحت عنوان «سبک شناسی معماری ایران» (۱۳۴۷)، سبک‌های معماری را به زادگاه‌ آنها نسبت داده است  و از «سبک آذری» برای آنها نام می برد. این سبک را می‎توان بر معماری اسلامی ایرانی در دوره ایلخانان (مغول) منطبق کرد. دونالد ویلبر «معماری سلجوقی» (شیوه رازی) را شکل ابتدایی «سبک ایلخانی» دانسته و خود معماری سلجوقی را برگرفته از سبک پیش از اسلام معماری ساسانی ، به ویژه در شکل و نسبت‌های گنبدها، می‌داند، .

پیرنیا اشاره می کند که پس از اینکه هولاکو در سال ۶۵۷ق/۱۲۵۹م در مراغه مستقر گردید، معماری ایرانی ترقی داده و در پی دگرگونی‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه آن زمان، سبک رازی (معماری دوره سلجوقی) نیز تغییر نمود و «سبک آذری» ایجاد گردید.

 

  سبک آذری از مراغه آغاز گردیده و با نام «سبک مغولی» ابتدا به تبریز و سلطانیه و سپس به سراسر ایران و خارج ایران نفوذ کرده و روز به روز درخشان‌تر  از قبل شد. در اوج  این ، شاهکارهای معماری دوره جانشینان تیمور به ویژه شاهرخ (۸۰۷-۸۵۰ق/۱۴۰۴-۱۴۴۶م) احداث شدند. پیرنیا سبک زیبای آذری را بر معماری دو دوره ایلخانی و تیموری منطبق ساخته، اما بیشتر پژوهشگران، هنر و معماری، دو دوره مغول (ایلخانی) و تیموری را دو دوره مختلف و کاملا جدا از یکدیگر می دانند.

به جمع ما بپیوندید